Moleküler Profil Nedir?
Moleküler profil, tümör dokusundaki genetik ve biyolojik özelliklerin özel laboratuvar yöntemleriyle incelenmesidir.
Bu analizler sayesinde tümörün;
- Genetik değişiklikleri,
- Protein yapıları,
- Hücresel sinyal mekanizmaları,
- DNA onarım sistemleri
hakkında ayrıntılı bilgiler elde edilebilir.
Bu bilgiler klasik patoloji değerlendirmesini tamamlayıcı niteliktedir.
Moleküler Test ile Genetik Test Aynı Şey midir?
Hayır.
Bu iki kavram sıklıkla karıştırılmaktadır.
Genetik testler, kişiden kalıtsal olarak geçen gen değişikliklerini araştırır.
Moleküler testler ise kanser hücrelerinin kendi yapısında zamanla oluşan değişiklikleri değerlendirmeye odaklanır.
Dolayısıyla her moleküler test kalıtsal hastalık anlamına gelmez.
Hangi Jinekolojik Kanserlerde Kullanılabilir?
Moleküler değerlendirme;
- Endometrium (rahim) kanseri,
- Yumurtalık (over) kanseri,
- Bazı serviks (rahim ağzı) kanserleri
başta olmak üzere uygun görülen hastalarda değerlendirilebilir.
Hangi testlerin gerekli olduğu hastalığın türüne göre değişiklik gösterir.
Mismatch Repair (MMR) Testi Nedir?
MMR sistemi, DNA’da oluşan hataların onarılmasını sağlayan doğal bir mekanizmadır.
Bazı tümörlerde bu sistem yeterince çalışmayabilir.
Uygun görülen hastalarda yapılan MMR değerlendirmesi;
- Tümörün biyolojik özellikleri,
- Bazı kalıtsal sendromların araştırılması,
- Tedavi planlaması
açısından bilgi sağlayabilir.
MSI (Mikrosatellit İnstabilitesi) Nedir?
MSI, DNA’daki belirli bölgelerde oluşan değişikliklerin değerlendirilmesini ifade eder.
Bazı jinekolojik kanserlerde MSI analizi yapılabilir.
MSI sonucu, hastanın genel klinik değerlendirmesi ile birlikte yorumlanır.
Tek başına tanı koydurucu değildir.
p53 Değerlendirmesi Neden Yapılır?
p53, hücrelerin büyümesini kontrol eden önemli proteinlerden biridir.
Bazı jinekolojik kanserlerde p53 proteininin değerlendirilmesi;
- Tümörün sınıflandırılmasına,
- Patolojik değerlendirmeye,
- Tedavi planlamasına
katkı sağlayabilir.
Bu inceleme patoloji laboratuvarında özel yöntemlerle yapılır.
POLE Mutasyonu Nedir?
POLE geni, DNA çoğalması sırasında görev alan yapılardan biridir.
Bazı endometrium kanseri hastalarında POLE ile ilişkili moleküler değişiklikler araştırılabilir.
Bu değerlendirme, uygun hasta grubunda tümörün biyolojik davranışının anlaşılmasına yardımcı olabilir.
Her hastada rutin olarak incelenmesi gerekli değildir.
BRCA Analizi Moleküler Test Kapsamında Değerlendirilebilir mi?
Bazı yumurtalık kanseri hastalarında tümör dokusunda BRCA ile ilişkili incelemeler yapılabilir.
Bu analizler;
- Tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesine,
- Hastalığın biyolojik özelliklerinin belirlenmesine
katkı sağlayabilir.
Ancak kalıtsal BRCA değerlendirmesi ile tümör dokusuna yönelik incelemeler aynı test değildir.
Moleküler Testler Tedavi Kararını Tek Başına Belirler mi?
Hayır.
Tedavi planı oluşturulurken;
- Patoloji raporu,
- Hastalığın evresi,
- Cerrahi bulgular,
- Hastanın yaşı,
- Genel sağlık durumu,
- Görüntüleme sonuçları,
- Moleküler test sonuçları
birlikte değerlendirilir.
Moleküler analizler, tedavi planının yalnızca bir parçasını oluşturur.
Her Hastaya Moleküler Test Yapılır mı?
Hayır.
Moleküler testlerin gerekliliği;
- Kanserin tipi,
- Hastalığın evresi,
- Güncel bilimsel kılavuzlar,
- Klinik gereklilik
doğrultusunda belirlenir.
Bu nedenle her jinekolojik kanser hastasında aynı testlerin uygulanması beklenmez.
Moleküler profil analizleri, jinekolojik kanserlerde tümörün biyolojik özelliklerini daha ayrıntılı değerlendirmeye yardımcı olan modern inceleme yöntemleridir. MMR, MSI, p53, POLE ve uygun hastalarda BRCA gibi analizler, tedavi planlamasına katkı sağlayabilecek önemli bilgiler sunabilir. Ancak bu testler her hasta için gerekli değildir ve sonuçları mutlaka klinik değerlendirme, patoloji bulguları ve görüntüleme yöntemleri ile birlikte yorumlanmalıdır.
Prof. Dr. Selçuk Erkılınç
Kadın Hastalıkları ve Doğum ile Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi uzmanı. 17 yıllık hekimlik deneyimi, 45+ akademik yayını ve profesörlük akademik unvanı ile kadın sağlığı alanında öncü çalışmalar yürütmektedir.
